تازه ترین
خانه » مقالات » ساخت بارگاه وضریح برقبورپیامبران (ع) وامامان(ع) ازمنظرآیات و روایات
ساخت بارگاه وضریح برقبورپیامبران (ع) وامامان(ع) ازمنظرآیات و روایات

ساخت بارگاه وضریح برقبورپیامبران (ع) وامامان(ع) ازمنظرآیات و روایات

download (2)*قرآن کریم:

وَکَذلِکَ أَعْثَرْنا عَلَیْهِمْ لِیَعْلَمُوا أَنَّ وَعْدَ اللَّهِ حَقٌّ وَ أَنَّ السَّاعَهَ لا رَیْبَ فِیها إِذْ یَتَنازَعُونَ بَیْنَهُمْ أَمْرَهُمْ فَقالُوا ابْنُوا عَلَیْهِمْ بُنْیاناً رَبُّهُمْ أَعْلَمُ بِهِمْ قالَ الَّذِینَ غَلَبُوا عَلى‏ أَمْرِهِمْ لَنَتَّخِذَنَّ عَلَیْهِمْ مَسْجِداً (کهف- ۲۱)

و این چنین، مردم را متوجه حال آنها کردیم تا بدانند وعده (رستاخیز) خداوند حق است و در پایان جهان و قیام قیامت شکى نیست، در آن هنگام که میان خود در این باره نزاع مى‏کردند: گروهى مى‏گفتند بنائى بر آن بسازید(تا براى همیشه از نظر پنهان شوند و از آنها سخن نگوئید که) پروردگارشان از وضع آنها آگاهتر است (ولى آنها که از رازشان آگاهى یافتند و آن را دلیلى بر رستاخیز دیدند) گفتند ما مسجدى در کنار(مدفن) آنها مى‏سازیم (تا خاطره آنها فراموش نشود).

ظاهر تعبیر قرآن این است که اصحاب کهف سرانجام بدرود حیات گفتند و به خاک سپرده شدند، و کلمه علیهم شاهد این مدعا است، سپس علاقه‏مندان به آنها تصمیم گرفتند معبدى در کنار آرامگاه آنان بسازند، قرآن این موضوع را در آیات فوق با لحن موافقى آورده است و این نشان مى‏دهد که ساختن معبد به احترام قبور بزرگان دین نه تنها حرام نیست- آن چنان که وهابی ها مى‏پندارند- بلکه کار خوب و شایسته‏اى است.

اصولا بناهاى یادبود که خاطره افراد برجسته و با شخصیت را زنده مى‏دارد همیشه در میان مردم جهان بوده و هست، و یک نوع قدردانى از گذشتگان، و تشویق براى آیندگان در آن کار نهفته است، اسلام نه تنها از این کار نهى نکرده بلکه آن را مجاز شمرده است.

وجود این گونه بناها یک سند تاریخى بر وجود این شخصیت ها و برنامه و تاریخشان است، به همین دلیل پیامبران و شخصیت هایى که قبر آنها متروک مانده تاریخ آنها نیز مورد تردید و استفهام قرار گرفته است.

این نیز واضح است که این گونه بناها کمترین منافاتى با مسئله توحید و اختصاص پرستش به اللَّه ندارد، زیرا احترام، مطلبى است، و عبادت و پرستش مطلبى دیگر.                          (تفسیر نمونه، ج‏۱۲، ص: ۳۸۹)

*حدیث:

أَتَیْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ جَعْفَرَ بْنَ مُحَمَّدٍ(ع) وَ قُلْتُ لَهُ یَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ مَا لِمَنْ زَارَ قَبْرَهُ یَعْنِی أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ(ع) وَ عَمَرَ تُرْبَتَهُ قَالَ یَا أَبَا عَامِرٍ حَدَّثَنِی أَبِی عَنْ أَبِیهِ عَنْ جَدِّهِ الْحُسَیْنِ بْنِ عَلِیٍّ ع عَنْ عَلِیٍّ ع أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ص قَالَ لَهُ وَ اللَّهِ لَتُقْتَلَنَّ بِأَرْضِ الْعِرَاقِ وَ تُدْفَنُ بِهَا قُلْتُ یَا رَسُولَ اللَّهِ مَا لِمَنْ زَارَ قُبُورَنَا وَ عَمَرَهَا وَ تَعَاهَدَهَا فَقَالَ لِی یَا أَبَا الْحَسَنِ إِنَّ اللَّهَ تَعَالَى جَعَلَ قَبْرَکَ وَ قَبْرَ وُلْدِکَ بِقَاعاً مِنْ بِقَاعِ الْجَنَّهِ وَ عَرْصَهً مِنْ عَرَصَاتِهَا وَ إِنَّ اللَّهَ جَعَلَ قُلُوبَ نُجَبَاءَ مِنْ خَلْقِهِ وَ صَفْوَهٍ مِنْ عِبَادِهِ تَحِنُّ إِلَیْکُمْ وَ تَحْتَمِلُ الْمَذَلَّهَ وَ الْأَذَى فَیَعْمُرُونَ قُبُورَکُمْ وَ یُکْثِرُونَ زِیَارَتَهَا تَقَرُّباً مِنْهُمْ إِلَى اللَّهِ وَ مَوَدَّهً مِنْهم لِرَسُولِهِ أُولَئِکَ یَا عَلِیُّ الْمَخْصُوصُونَ بِشَفَاعَتِی الْوَارِدُونَ حَوْضِی وَ هُمْ زُوَّارِی غَداً فِی الْجَنَّهِ یَا عَلِیُّ مَنْ عَمَرَ قُبُورَکُمْ وَ تَعَاهَدَهَا فَکَأَنَّمَا أَعَانَ سُلَیْمَانَ بْنَ دَاوُدَ عَلَى بِنَاءِ بَیْتِ الْمَقْدِسِ وَ مَنْ زَارَ قُبُورَکُمْ عَدَلَ ذَلِکَ ثَوَابَ سَبْعِینَ حَجَّهً بَعْدَ حَجَّهِ الْإِسْلَامِ وَ خَرَجَ مِنْ ذُنُوبِهِ حَتَّى یَرْجِعَ مِنْ زِیَارَتِکُمْ کَیَوْمَ وَلَدَتْهُ أُمُّهُ فَأَبْشِرْ وَ بَشِّرْ أَوْلِیَاءَکَ وَ مُحِبِّیکَ مِنَ النَّعِیمِ وَ قُرَّهِ الْعَیْنِ بِمَا لَا عَیْنٌ رَأَتْ وَ لَا أُذُنٌ سَمِعَتْ وَ لَا خَطَرَ عَلَى قَلْبِ بَشَرٍ وَ لَکِنَّ حُثَالَهً مِنَ النَّاسِ یُعَیِّرُونَ زُوَّارَ قُبُورِکُمْ کَمَا تغیر الزَّانِیَهُ بِزِنَائِهَا أُولَئِکَ شِرَارُ أُمَّتِی لَا أَنَالَهُمُ اللَّهُ شَفَاعَتِی وَ لَا یَرِدُونَ حَوْضِی؛

راوی از حضرت صادق(ع) می پرسد؟ ای فرزند رسول خدا! کسی که قبر امیرالمؤمنین(ع) را زیارت کند و قبر او را آباد و تعمیر کند چه پاداش و ثوابی دارد؟ حضرت صادق(ع) در پاسخ از جدش رسول خدا(ص) نقل می کند که خطاب به امیرالمؤمنین(ع) فرمود: به خدا قسم تو در سرزمین عراق کشته خواهی شد و در آن جا مدفون می شوی. امیرالمؤمنین(ع) می پرسد؟ یا رسول الله! کسی که قبر های ما را زیارت کند و آن را آباد کند و با آن قبرها مأنوس باشد چه پاداشی دارد ؟ پیامبر(ص) فرمود: ای اباالحسن! خداوند قبر تو و فرزندانت را قطعه ای از قطعه ها و عرصه های بهشت قرار داده است و دل های برگزیدگان خلقش و بندگانش را مشتاق زیارت شما قرارداده است. آنها ذلت و خواری و اذیت را در راه زیارت شما تحمل می کنند و قبر های شما را برای تقرب به خدا و دوستی رسول خدا(ص) آباد می کنند و پی در پی قبور شما را زیارت می کنند. یا علی(ع)! فردای قیامت، شفاعت خاص من شامل اینها است و اینها وارد برحوض می شوند و زیارت کنندگان من خواهند بود. یا علی! هرکس قبرهای شما را آباد کند و با آنها مانوس باشد مانند کسی است که به حضرت سلیمان(ع) در ساختن بیت المقدس کمک کرده است و هر کس قبور شما را زیارت کند ثوابش معادل حج واجب و هفتاد حج دیگر پس از آن است و وقتی بر می گردد از گناهانش بیرون می رود مانند کسی که از مادر متولد شده است. پس دوستان و دوستدارانت را به نعمت هایی که هیچ چشمی ندیده و هیچ گوشی نشنیده و به ذهن هیچ انسانی خطور نکرده بشارت ده .

( بحارالأنوار ۹۷ ۱۲۰ باب ۲- ثواب تعمیر قبور النبی و الأئمه )

پاسخ به سئوالات وشبهات

آیا درست کردن بارگاه برای امام زاده و امامان درست است؟ .

 قرآن کریم به مسئله بزرگداشت آثار اولیاى الهى و بناى بر قبور به طور ضمنى اشاره کرده است:

الف) بناى بر قبور، تعظیم شعائر الهى:‏

خداوند متعال در قرآن کریم امر به تعظیم شعائر الهى کرده و آن را دلیل تقواى قلوب مى‏داند، آنجا که مى‏فرماید: «وَمَن یُعَظِّم شَعائِرَ اللَّهِ فَإِنَّها مِن تَقوَى القُلُوبِ»؛ حج (۲۲)، آیه ۳۲٫

؛ «و هر کس شعائر دین خدا را بزرگ و محترم دارد، این، صفت دل‏هاى باتقواست.»

شعائر جمع شعیره، به معناى دلیل و علامت است.

شعائر الله؛ یعنى امورى که دلیل و علامت و نشانه به سوى خداست و هر کسى که مى‏خواهد به خدا برسد با آن دلیل و نشانه مى‏تواند به خدا برسد.

در قرآن کریم، صفا و مروه از شعائر الهى شمرده شده است:

«إِنَّ الصَّفا وَالمَروَهَ مِن شَعآئِرِ اللَّهِ»؛ بقره (۲)، آیه ۱۵۸؛ «همانا صفا و مروه از شعائر دین خداست.»

و نیز شترى که براى نحر به منى برده مى‏شود: «وَالبُدنَ جَعَلناها لَکُم مِن‏شَعآئِرِ اللَّهِ»؛ حج(۲۲)، آیه ۳۶؛ «و نحر شتران فربه را از شعائر دین خدا مقرر گردانیدیم.»

این نیست مگر از آن جهت که این امور از نشانه‏هاى دین حنیف ابراهیم است و کسانى که با حضور خود در این مکان‏هاى مقدس و انجام مناسک به تعظیم شعائر الهى مى‏پردازند در حقیقت از پیروان حقیقى ابراهیم حنیف هستند. بدیهى است بقیه مکان‏ها که به پیامبران و اولیاى الهى تعلق دارد از این قاعده مستثنى نیستند. چنان که مسلمانان به نوبت مى‏ایستند تا در محراب پیامبر(صلى ‏الله‏ علیه) نماز بخوانند و یا هر جا که پیامبر(صلى ‏الله‏ علیه) حتى توقف داشته به یادبود آن مسجد ساخته شده و مردم جهت بزرگداشت نام و یاد پیامبر(صلى ‏الله‏ علیه) به آنجا مراجعه مى‏کنند.

از این رو حفظ و صیانت آثار پیامبران و امامان(علیهم‏السلام) و بناى قبر و گلدسته براى آن‏ها نیز در راستاى همین اهداف است؛ زیرا این اعمال در حقیقت تعظیم اشخاصى است که خود و سنتشان شعائر و راهنمایى به سوى خدایند.

قرطبى در تفسیرش مى‏گوید: «شعائر خدا عبارت است از عَلَم‏ها و نشانه‏هاى دین خدا؛ خصوصاً امورى که مربوط به مناسک است». تفسیر قرطبى، ج ۱۲، ص ۵۶٫

البته گنبد و بارگاه‏سازى نباید جنبه تزیینى و تجملاتى پیدا کند بلکه به مقدار حفظ هنر اسلامى و تعظیم شعائر الهى و جلب توجه احترام‏آمیز مردم باشد.

ب) بناى بر قبور اولیاى الهى مصداق ترفیع بیوت‏

خداوند متعال در قرآن کریم اذن داده که خانه ‏هایى که در آن‏ها یاد خدا شده، رفعت پیدا کند، آنجا که مى‏فرماید: «فِی بُیُوتٍ أَذِنَ اللَّهُ أَن تُرفَعَ وَیُذکَرَ فِیهَا اسمُهُ یُسَبِّحُ لَهُ فِیها بِالغُدُوِّ وَالْآصالِ. رِجالٌ لا تُلْهِیهِمْ تِجارَهٌ وَلا بَیْعٌ عَنْ ذِکْرِ اللَّهِ…»؛ نور (۲۴)، آیات ۳۶و۳۷؛ «در خانه‏هایى که خدا رخصت داده رفعت یابد و در آن، ذکر خدا شود و صبح و شام در آن تسبیح ذات پاک او کنند. پاک‏مردانى که هیچ کسب و تجارت، آنان را از یاد خدا غافل نگرداند…».

استدلال به آیه فوق متوقف بر بیان دو امر است:

سیوطى از انس بن مالک و بریده نقل کرده که رسول خدا(صلى ‏الله‏ علیه) این آیه را «فِی بُیُوتٍ أَذِنَ اللَّهُ أَن تُرفَعَ…» قرائت نمود، شخصى جلو آمد، عرض کرد: این بیوت کدامند؟ حضرت(صلى ‏الله‏ علیه) فرمود: بیوت انبیا. ابوبکر در این هنگام نزد رسول خدا(صلى‏ الله‏ علیه) آمد و خطاب به خانه على و فاطمه(علیهم‏السلام) کرده و عرض کرد: اى رسول خدا! آیا این خانه از آن بیوت است که خدا و تو اراده کرده‏اى که تعظیم شود. پیامبر(صلى ‏الله‏ علیه) فرمود: آرى، از بهترین آن بیوت است. در المنثور، سیوطى، ج ۵، ص ۵۰٫

شواهد تاریخى نیز بر درستى این‏گونه بزرگداشت دلالت دارد، چنان‏که؛ روزى که اسلام انتشار یافت، قبور پیامبرانى که مدفن آنها معلوم بود داراى سقف و سایبان و قبه و بارگاه بود، قبور هاجر و اسماعیل در مسجدالحرام و دانیال در شوش و هود و صالح و یونس و ذوالکفل در عراق و ابراهیم و اسحاق و یعقوب و یوسف در بیت المقدس همگى داراى بنا و بارگاه بودند.

ابن‏ تیمیه در کتاب الصراط المستقیم مى‏گوید: در فتح بیت‏ المقدس قبور انبیاء داراى بناء بود و تا سال چهارصد هجرى درب آنها بسته بود.

اگر ساخت بناء و بارگاه بر قبور شرک و حرام است، چرا تا زمان ظهور ابن‏تیمیه هیچ کس دستور به تحریم و تخریب نداده است؟! آیا مسلمان‏ تر از ابن‏ تیمیه تا آن زمان وجود نداشته است؟ براى اطلاع بیشتر به کتاب طبقات الکبرى، ابن‏ سعد، ج ۱، ص ۳۶۰ تا ۵۰۳ مراجعه شود.

علاوه بر اینکه حفظ آثار ملى و دینى و بزرگداشت شخصیت‏هاى بزرگ اجتماعى از اصول پذیرفته شده نزد همه اقوام و ملت‏هاست و نشانه هویت و پیشینه آن ملت است به ویژه اگر به تقویت جنبه‏هاى مثبت و حفظ ارزش‏ها کمک کند چنان که بناى یادبود شهید گمنام در میدان اصلى شهرهاى مهم جهان در همین راستاست.

همچنین خداوند متعال درباره‏ى اصحاب کهف و مشورتى که درباره‏ى آن‏ها داشتند مى‏فرماید: «قالَ الَّذِینَ غَلَبُوا عَلَى أَمرِهِم لَنَتَّخِذَنَّ عَلَیهِم مَسجِداً»؛ کهف (۱۸)، آیه ۲۱؛ «ولى آن‏ها که از رازشان آگاهى یافتند ((و آن را دلیلى بر رستاخیز دیدند)) گفتند: ما مسجدى در کنار ((مدفن)) آن‏ها مى‏سازیم ((تا خاطره آنان فراموش نشود))».

مطابق برخى از تفاسیر این پیشنهاد از جانب موحدان بوده تا مردم به زیارت اصحاب کهف آمده و در کنار آن‏ها در مسجد نماز و دعا بخوانند.   و خداوند این پیشنهاد را نقل کرده و آن را اشکال نکرده است و لذا از تقریر آن استفاده‏ ى جواز می ‏شود.                                            

چرایی پرداختن به عمران و آبادانی بارگاه و گنبد پیامبران(ع) و ائمه(ع)

۱٫     از دیدگاه آیات و روایات اسلامی، زیارتگاه ها و محل های عبادت، نباید نمادی از تجملات دنیایی و زخارف مادی باشد؛ ولی زیباسازی فضا در حد ایجاد جذابیت برای زائران، دارای آثار ثمربخش و سازنده ای است. به عبارت دیگر تعظیم جلال و عظمت بزرگان دین از طریق آبادانی و زیباسازی قبور آنان و در کنار آن به وجود آوردن امکانات رفاهی، برای زائران و ارائه خدمات فرهنگی، مادی و… می تواند نقش سازنده ای در گسترش و ترویج فرهنگ و ارزش های اسلامی، اسوه قراردادن ائمه اطهار(ع)، تمسک به سیره آن بزرگواران برای عموم مردم و… داشته باشد. این خود نتایج مهم و ارزشمندی در حوزه فردی و اجتماعی به دنبال دارد و در نهادینه کردن ارزش های الهی و انسانی موئثر است. چنانچه بسیاری از امور عام المنفعه (مانند خیرات، نذورات، اوقاف، مدرسه سازی، سرپرستی ایتام، پرداخت وجوهات شرعی، کمک به نیازمندان و…) از تاثیرات و نتایج بسیار ارزنده ساخت و ساز صحن و بارگاه امامان و امامزاده ها می باشد؛ زیرا شکوه این مکان های مقدس در جذب مردم، برای زیارت و انجام دادن خیرات موئثر است و با یادآوری مقام و عظمت والا و سیره و سنت آن بزرگان مردم بسیار زیادی را به سوی خود جلب می کند و در گسترش فرهنگ و ارزش های الهی و سیره و منش فردی و اجتماعی آن بزرگواران موثر است.

۲٫ از دیدگاه فلسفی، «تجمل گرایی نوعی کمال گرایی» است. به تعبیر دیگر نفس تجمل گرایی بد نیست. بلکه مصادیق آن را باید شناسایی کرد. زینت طلا برای مردان و استفاده از ظرف های طلا و نقره برای وضو و خوراک حرام است. زیرا این نوع تجمل گرایی، نشانی از کمال ندارد. اما این که گنبد امام رضا(ع) را طلا می کنند و حرم امام رضا و ائمه اطهار(ع) و امام زادگانی چون حضرت معصومه(ع) را با شکوه می سازند. به همان روحیه کمال گرایی ما انسان ها برمی گردد.

۳٫ می دانیم که مصداق واقعی و حقیقی کمال، ائمه اطهار و اولیاء الهی هستند که همه کمالات الهی را در خود دارند. از طرف دیگر آنها علامت و نشانه دین هستند و قرآن بزرگداشت شعائر و علامت های الهی را نشانه تقوای قلب ها دانسته است: «و من یعظم شعائر الله فانها من تقوی القلوب؛ هر کس شعائر الهی را بزرگ دارد، در حقیقت آن از پاکی دل هاست» (حج، آیه ۳۲). قرآن کریم صفا و مروه را شعائر الهی دانسته است. به تعبیر دیگر یکی از مصادیق علامت ها و نشانه های الهی که بزرگ داشتنش نشانه تقوا و پاکی دلهاست، صفا و مروه هستند: «ان الصفا والمروه من شعائر الله» (بقره، آیه ۱۵۸). شعائر جمع شعیره به معنای علامت و نشانه است و منظور از آن در آیه شریفه علامت هایی است که خداوند نصب فرموده تا نشانه هایی برای فرمانبرداری الهی باشند (تفسیر المیزان، ج ۱۷، ص ۴۰۹).

عمل به آیه شریفه نشان پاکی دلها، بزرگداشت نشانه های دین خداست و مسلما پیامبران و ائمه اطهار(ع) و اولیای الهی از بارزترین نشانه های دین خداوند هستند که هر پاک دلی مؤظف به بزرگ داشت آنهاست.

۴٫ بزرگداشت اولیاء الهی راه های متعددی دارد:

الف) حفظ و نگهداری سخنان و دستورات و آثار آنها و عمل به سخنان آنها.

ب) احترام به مقام و موقعیت معنوی آنها و پاس داشت ایام ولادت و شهادت آنها.

ج) حفظ و تعمیر قبور آنها و رعایت حرمت آنها در ساختن زیارتگاه هایی که در شأن آنها باشد.

د) زیارت قبور آنها با احترام و ادب.

۵٫ معمولا در میان تمام ملل، قبر شخصیت های بزرگ سیاسی و دینی را در نقاط حساس به خاک می سپارند و از آن به عنوان نشانه مکتب و نماد افتخار محافظت می کنند. قرآن مجید به روشنی به ما دستور می دهد که به بستگان و خویشاوندان پیامبر گرامی (ص ) مهرورزیم ((قل لا اسئلکم علیه اجرا الا الموده فی القربی))، (شوری، آیه ۲۳) و مسلما یکی از ابزار علاقه به خاندان رسالت، حفظ و بزرگداشت مرقدهای آنان است. به دلیل همین ابراز احساسات و نشان دادن عشق و علاقه زیاد به اهل بیت (ع )، شیعیان همواره سعی کرده اند زیباترین هنرهای معماری، آیینه کاری، منبت کاری و… را در حرم های اهل بیت (ع) و بناهای متعلق به آنان به کار ببرند و ارزنده ترین و با ارزش ترین فلزات – اعم از طلا و نقره و سایر جواهرات – را وقف آن قبور مطهر نموده و در تزیین گنبد و بارگاه آن بزرگان استفاده کنند. این نشانه تعظیم شعائر و بیانگر شکوه و اجلال آن بزرگواران در نزد مردم است. هم چنین دیدن این حرم های نورانی، یادآور عظمت معنوی و مقام والای صاحب آن بارگاه می باشد.

۶٫ در کنار این مسائل، رابطه عاطفی و مودت و دوستی است که بین اولیاء الهی و پیروان آنها برقرار است و رابطه اولیاء الهی با امت، رابطه سیاسی نیست بلکه رابطه دوستی و عشق شدید است. اقتضای رابطه عاشقانه، بذل همه هستی و مال و امکانات خود در راه معشوق است. ائمه اطهار(ع) چنان جایگاه ژرف و رفیعی در دل های پاک شیعیان دارند که حاضرند همه هستی خود را فدای آنها کنند و این افراد موقوفات بسیاری را برای قبور ائمه اطهار(ع) وقف کرده اند که می بایست خرج آنها شود. بر این اساس روشن می شود که اولا، بزرگداشت ائمه اطهار(ع) و تعظیم و دایر کردن زیارت گاه های با شکوه برای آنها، نشان پاکی دل شد و ثانیا رابطه عاشقانه اقتضای برقراری آرامگاه های باشکوه برای ائمه دارد.

۷٫ در شرایط کنونی که متاسفانه به دنبال اشغال عراق شاهد توطئه های شوم دشمنان تشیع و تخریب بارگاه امامان معصوم در عراق هستیم توجه به توسعه و زیبا سازی حرم آن بزرگواران اقدامی ضروری است. زیرا علاوه بر خنثی سازی توطئه های دشمنان نشانگر اهمیت و مقام والای آن امامان بزرگوار در میان شیعیان می باشد.

۸٫ بسیاری از این قبیل مبالغ از طریق نذورات و موقوفات مردمی است که با عشق و علاقه آن را به زیباسازی و توسعه بارگاه امامان معصوم(ع) اختصاص داده اند و از نظر شرعی تنها می بایست در همین راه استفاده شود.

۹٫ این بزرگداشت با کمک به مستمندان و نیازمندان منافات ندارد. ما به عنوان مسلمان مؤظف هستیم هم به مستمندان کمک کنیم و هم نسبت به برقراری زیارتگاه های با شکوه اقدام کنیم. چنان که بسیاری از موقوفات ائمه اطهار(ع) این گونه است که واقفانی به این دو منظور، امکانات متعددی را وقف کرده اند.

۱۰٫ اگر مقایسه ای بین سایر بودجه های کلان فرهنگی کشور و نتایج حاصله با هزینه هایی که در این گونه اقدامات صرف می شود و نتایج آن داشته باشیم، اهمیت این قبیل اقدامات برای ما روشن می شود و در بسط و گسترش آن کوشش می کنیم.

۱۱٫ البته باید از هرگونه اسراف، ریخت و پاش و انجام دادن اموری که به هیچ وجه زیبنده نظام اسلامی و مکتب اهل بیت(ع) نیست جلوگیری کرد و برای استفاده بهینه از امکانات موجود، در جهت گسترش فرهنگ صحیح اسلامی و ارائه خدمات گوناگون (مانند ایجاد کتابخانه، زائرسرا، سالن اجتماعات، مراکز درمانی، امکانات آسایش، مراکز فرهنگی، تفریحی ورزشی و… برای عموم افرادی جامعه خصوصا افراد نیازمند و کمک به آنان) باید برنامه ریزی های مناسب انجام داد. همان طور که شاهد انجام این گونه اقدامات، از سوی برخی مراکز دینی و زیارتی (مانند آستان قدس رضوی در مشهد، آستانه مقدسه حضرت معصومه (س) در قم و…) می باشیم. به امید آن که روز به روز از تجملات پرهزینه و کم فایده کاسته شود و به آنچه که در راستای رشد معنوی و آسایش زائران است، افزوده شود.                                   

چرا گنبد و حرم ائمه(ع) از طلا ساخته می شود؟ آیا این اسراف و سبب بدبینی نیست؟

دوست عزیز دقت و حساسیت شما نسبت به اجرای صحیح آموزه های اسلامی ستودنی و قابل تقدیر است. به پرسشی که مطرح نمودید می توان از دیدگاه های مختلف پاسخ گفت:

۱٫ از نظر عقل: انسانها به هر چه ارزش بیشتری قائل باشند، آن را زیباتر و… می سازند. و شاید همین علت است که سعی می کنند، حرمها و زیارتگاه های خود راکه از اهمیت بیشتری برخوردارند، با بیشترین امکانات می سازند و تزیین می کنند.

۲٫ از لحاظ دینی و مذهبی: قرآن مجید به روشنی به ما دستور می‏دهد که به بستگان و خویشاوندان پیامبر گرامی(ص) مهر ورزیم‏: و مسلماً یکی از راه‏های ابراز علاقه به خاندان رسالت، حفظ و بزرگداشت حرم های آنان است. به دلیل همین ابراز احساسات و نشان دادن عشق و علاقه فراوان به اهل بیت(ع)، شیعیان همواره سعی کرده‏اند که ارزنده‏ترین و با ارزش‏ترین فلزات ـ اعم از طلا و نقره و سایر جواهرات ـ را وقف آن قبور مطهر نمایندوبا زیباترین هنرهای معماری و آیینه‏کاری و منبت‏کاری آنها را در حرم‏ها و بناهای متعلّق به آنان، در تزیین گنبد و بارگاه به کار برند. «طلاکاری گنبد و ضریح نیز نشان دهنده عشق به اهل بیت است، خداوند به پیامبرش می فرماید: (قل لا اسئلکم علیه اجرا الاّ المودّه فی القربی بگو:من چیزی به عنوان مزد رسالت از شما مطالبه نمی کنم، مگر دوستی با اهل بیت من. در واقع طلا کاری گنبد و ضریح ، نوعی ابراز علاقه و محبّت به اهل بیت پیامبر و تعظیم شعائر و تشکّر از آنهاست. علاوه بر آنکه نوعی زینت و زیبایی است و زیبایی نیز هیچ ایراد و اشکالی ندارد، بلکه امری پسندیده است». (حجت الاسلام محسن قرائتیhttp://www.qaraati.net/library/)

بنابر این از لحاظ دینی نه تنها هیچ مشکل ومنعی ندارد بلکه بر مسلمانان لازم است در تکریم و حراست بیوتی که به پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله منسوب است، بکوشند و آن را یک امر قربی تلقی کنند.

۳٫ از لحاظ فقهی: طبق احکام فقهی نیز،بسیاری از مبالغی که صرف ساخت و توسعه مکانهای متبرکه و مشرفه می شود، از طریق نذورات و موقوفات مردمی است که با عشق و علاقه آن را به زیباسازی و توسعه بارگاه امامان معصوم(ع) اختصاص داده اند و از نظر شرعی تنها می بایست در همین راه استفاده شود. وچه بسا خیرینی که به طور خود جوش در این امر مهم سهیم می شوند.از این رونباید این گونه عشق ورزی و طلاکاری گنبد های حرم های ائمه را اسراف تلفی کرد.

۴٫ از لحاظ فرهنگی: خردمندان جهان، به بزرگان مذهبی و ملی خود ارزش والایی قائلند و در نگهداری آثار آنان کوشا بوده و آن را تحت عنوان میراث فرهنگی از گزند روزگار حفظ می کنند. این کار حرکت ملتها را در تبیین سیر و ترقی وتعالی به روشنی ترسیم می کند. و در حفظ ایمان و عقیده مردم نسبت به آنها، تأثیر به سزایی دارد.

روی این اصل مسلمانان نیز در ساخت هرچه پر شکوه تر و زیباتر و نگهداری آن کوشش می کنند.

۵٫از لحاظ علمی: زیباسازی فضا های معنوی از جمله مساجد و حرمها، در ایجاد جذابیت برای زائران، دارای آثار ثمربخش و سازنده ای است. به عبارت دیگر تعظیم جلال و عظمت بزرگان دین از طریق آبادانی و زیباسازی قبور آنان و در کنار آن به وجود آوردن امکانات رفاهی، برای زائران و ارائه خدمات فرهنگی، و… می تواند نقش سازنده ای در گسترش و ترویج فرهنگ و ارزش های اسلامی، اسوه قراردادن ائمه اطهار(ع )، تمسک به سیره آن بزرگواران برای عموم مردم و… داشته باشد. این نتایج مهم و ارزشمندی در حوزه فردی و اجتماعی به دنبال دارد و در نهادینه کردن ارزش های الهی و انسانی موثر است. چنانچه بسیاری از امور عام المنفعه (مانند خیرات، نذورات، اوقاف،، سرپرستی ایتام، پرداخت وجوهات شرعی، کمک به نیازمندان و…) از تاثیرات و نتایج بسیار ارزنده ساخت و ساز صحن و بارگاه امامان و امامزاده ها می باشد; زیرا شکوه این مکان های مقدس در جذب مردم، برای زیارت و انجام دادن خیرات موثر است و با یادآوری مقام و عظمت والا و سیره و سنت آن بزرگان مردم بسیار زیادی را به سوی خود جلب می کند و در گسترش فرهنگ و ارزش های الهی و سیره و منش فردی و اجتماعی آن بزرگواران در کمک به محرومان موثر است.

البته باید از هرگونه اسراف، ریخت و پاش و انجام دادن اموری که به هیچ وجه زیبنده نظام اسلامی و مکتب اهل بیت (ع) نیست جلوگیری کرد و برای استفاده بهینه از امکانات موجود، در جهت گسترش فرهنگ صحیح اسلامی و ارائه خدمات گوناگون (مانند ایجاد کتابخانه، زائرسرا، سالن اجتماعات، مراکز درمانی، امکانات آسایش، مراکز فرهنگی، تفریحی ورزشی و… برای عموم افرادی جامعه خصوصا افراد نیازمند و کمک به آنان) باید برنامه ریزی های مناسب انجام داد. همان طور که شاهد انجام این گونه اقدامات، از سوی برخی مراکز دینی و زیارتی (مانند آستان قدس رضوی در مشهد، آستانه مقدسه حضرت معصومه (س) در قم و…) می باشیم.

منبع: پرسمان دانشجویی

 

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شد




ارسال