تازه ترین
خانه » تاریخچه حرم ها » مرقد مطهر پیامبراعظم محمد رسول الله (صلی الله علیه وآله و سلم) :
مرقد مطهر پیامبراعظم محمد رسول الله (صلی الله علیه وآله و سلم) :

مرقد مطهر پیامبراعظم محمد رسول الله (صلی الله علیه وآله و سلم) :

download (4)صحابه پیامبر پیرامون این موضوع که محمد (صلی الله علیه وآله و سلم) را کجا دفن کنند ، به شور و مذاکره پرداخته اند . عده ای نظر دادند در کنار منبر، بعضی دیگر قبرستان بقیع را پیشنهاد دادند و گروهی دیگر مصلی را محل مناسب دانسته اند و …

ولی در نهایت این نظرها رایی مورد توافق قرار گرفت که بر گفته ای از پیامبر مستند بود . پیامبر فرموده بود : « مامات نبی الا دفن حیث یقبض » یا به لفظ دیگر « انما تدفن الاجساد حیث تبقض الارواح » یا « ما توفی الله نبیاً قط الادفن حیث تقبض روحه » یا « ما دفن نبی الا فی مکانه الذی قبض الله فی نفسه » …

این گفته های بازمانده مؤید روشن و مبین آنست که پیامبر را درجایی می بایست به خاک سپرد که در آن مکان رحلت کرده است . از این رو جسد را در اتاق خود یا همان جایی که در گذشت به خاک سپردند .

منزل عایشه به دو قسمت تقسیم شده بود . یک قسمت اختصاص به مقبره محمد (صلی الله علیه وآله و سلم) داده شد و در قسمت دیگر عایشه به سکونت خود ادامه داد و بین این دو قسمت دیواری قرار داشت که خانواده و یاران و پیروان محمد (صلی الله علیه وآله و سلم) جهت زیارت از یک اتاق به اتاق دیگری رفت و آمد می کردند .

خلیفه دوم دیوار کوتاهی بگرد مقبره بنا کرد که بعدها عبدالله بن زبیر به مرتفع نمودن آن همت گماشت .

تاریخ بنای مرقد و حجره شریفه :

برای نخستین بار ، خلیفه دوم ، همزمان با توسعه و ترمیم مسجدالنبی (صلی الله علیه وآله و سلم) ، حجره مقصوره الشریفه را با خشت بنا و تعمیر کرد و بعد از آن در زمان ولید بن عبدالملک که خانه های دختر و همسران پیامبر ، به مسجد منضم گردید ، در اطراف مرقد یک دیوار چهار ضلعی ساخت که به واسطه یک دیوار پنج ضلعی (مخمس) دیگر از آن را احاطه نمود .

ناصر خسرو قبادیانی در [ سفرنامه ، ص۱۰۲ ] ضمن ذکر زیارتش از شهر مدینه ، صریحاً نشان می دهد که در نیمه اول قرن ۵ قمری پنج ضلعی بودن بنای مقبره مشهود و مشهور همگان بوده است و در این خصوص می نگارد : « مقبره – و آن خانه ای مخمس است و دیوارها از میان ستون های مسجد برآورده است و پنج ستون و در گرفته است … » .

پس از عمربن عبدالعزیز در قرن اول هجری ، مرقد مطهر مکرر با حفظ شکل اولیه ، مورد تعمیر و مرمت قرار گرفت .

اسحاق بن سلمه که از جانب متوکل ۲۳۲/۲۴۷ قمری مأمور عمران و آبادی مدینه و مکه بود ، نماسازی حجره شریفه را بازسازی کرد و زمین آن را به سنگ های مرمر ، مفروش ساخت و بتنونی در [الرحله الحجازیه ، ص ۲۱۷ ] گفته است که اول کسی که بر حجره شریفه ، پرده ای آویزان نمود خیزران ، مادر هارون الرشید بود » .

در سال ۵۴۸ قمری جمال الدین اصفهانی وزیر سلاطین “زنگی” = اتابک موصل اطراف حجره را به ارتفاع یک قامت با مرمر نماسازی و آن را مرمت نمود و تمامی ضلع های اطراف مقصوره را به ضریحی چوبی و مشبک مزین کرد  که این اولین ضریحی است که بنا نهاده شد .

در سال ۵۵۷ قمری سلطان نورالدین محمود بن زنگی بن اقسنقر متوفی ۵۶۹ هجری قمری از “اتابکان شام ” بدنبال آگاهی از حفر زمین اطراف مسجد ، جهت ربودن جسد مطهر ! فرمان داد تا اطراف حجره را خندقی کنند و آن را با سرب پرسازند تا کسی قادر به حفر کانال جهت ربودن جسد نباشد !

در سال های ۶۶۷/۶۸۰ قمری رکن الدین بیبرس از “ممالیک مصر و از نوادر امراء با فضل و فضیلت” متوفی ۷۲۵ قمری اطراف جدار مرقد و حجره ها را به ضریحی چوبی(دار بزین)که دارای سه درب جنوبی ، شرقی و غربی بوده ، محصور نمود .

این ضریح چوبی دارای سه متر ارتفاع بوده که منتهی الیه آن به سقف مسجد نمی رسیده است .

زین الدین مراغی پس از رکن الدین در سال ۶۹۴ قمری ، مشبک چوبی را تا سقف مسجد مرتفع ساخت . بعدها به سال ۸۲۲ قمری این درب های چوبی به خاطر ایجاد زحمت برای زائران و محدود کردن محیط و فضای مسجدالنبی (صلی الله علیه وآله و سلم) گشوده شد .

در سال ۶۷۸ قمری ملک منصور قلاوون از ” ممالیک بحری مصری ” یا به روایتی دیگر احمد بن برهان عبدالقوی والی شهر قوص بالای حجره ، گنبدی بنا نهاد و آن را با لوح های سربی روکش نمود تا مانع نفوذ آب باران شود .

در سال ۷۶۵ قمری اشرف ناصرالدین شعبان ثانی از “ممالیک بحری” لوح های سربی را مرمت نمود .

در سال های ۸۷۹/۸۸۸ قمری ملک اشرف قایتبای پس از مرمت کامل حجره و تجدید بنای آن ، گنبدی رفیع بر حجره شریفه و گنبدی دیگر برفراز حجره فاطمه بنا نهاد .

از سویی دیگر میرزا حسین فراهانی در [سفرنامه ، ص ۲۷۸] می نگارد که خود دیده است بر باب سمت شمالی مرقد اسم ملک الاشرف قایتبای که از سلاطین چرا که مصر بوده و بانی این ضریح و گنبد است نوشته شده ، و در سنه هشتصد و هشتاد و هشت بنا نموده است … »

در سال ۲۳۳ قمری سلطان محمود ثانی بن سلطان عبدالحمید (۱۲۲۳/۱۲۵۵) گنبد حجره مبارکه را بنایی دیگر نمود و آن را به رنگ سبز روغنی منقش کرد .

میرزا حسین فراهانی که در سال های ۱۳۰۲/۱۳۰۳ قمری وصف بنای مسجد را در سفرنامه خود نگاشته است . از آخرین هیکل بنای حجره و مرقد یاد کرده ، می نویسد : « ضریح مبارک مشتمل بر چهارپایه بزرگست که هر پایه دو ذرع و نیم عرض آنست و سقف گنبد مبارک نیز برآن پایه ها زده شده و سه پایه کوچک است که دو تای از آنها در سمتی است که مرقد مطهر حضرت صدیقه طاهره است و یک پایه هم بالای او مناره بلال است که اذان می گفته و در اطراف وسط ضریح مبارک پانزده ستون و چهار بست » .

بنای فعلی مقصوره یا حجره که در زاویه جنوب شرقی مسجدالنبی (صلی الله علیه وآله و سلم) قرار گرفته است دارای ضریح یا حصاری خارجی است که در اصطلاح اهل مسجد به الشباک معروف است .

جهت جنوبی حجره یعنی المواجهه که محل توقف مردم برای زیارت و نیایش است ، ضریحی از مس قرار دارد که به صورت مشبک در حد میان دو ستون به دو قسمت مساوی و متحدالشکل تقسیم شده است و میان آنها دربی کوچک قرار گرفته که به باب التوبه مشهور است و بالای آن کتیبه ای موجود بوده که تاریخ احداث آنرا سال ۱۰۲۶ قمری رقم زده که در این سالها حکومت سعودی آنرا از جای خود خارج نموده اند .

روی ضریح مذهب المواجهه و زیر نام الله ، محمد و چهارستون زیر هم ، یک بیت ذکر شده است :

لااله الاالله الملک الحق المبین

سیدنا محمد رسول الله الصادق الوعد الامین

این ذکر روی قسمت فوقانی باب التوبه موجود است .

دیگر قسمت های ضریح شرقی و غربی و شمالی حجره محجری است فلزی که با رنگ روغنی سبز رنگ شده است و دارای ابوابی است به شرح ذیل :

در قسمت شمالی ضریح دربی است موسوم به باب التهجد و در مشرق درب دیگری است بنام باب فاطمه که حدود حجره فاطمه (سلام الله علیها) را نشان می دهد و همچنین در قسمت غربی آن درب دیگری وجود دارد .

داخل ضریح حجره فاطمه (سلام الله علیها) ،در قسمت جنوبی آن محرابی به نام محراب فاطمه (سلام الله علیها) وجود دارد . همه این قسمت ها زیر یک مقصوره واقع شده است و زمین حجره یا قسمت داخلی ضریح با سنگ مرمر فرش شده است .

مجموعه طول مقصوره از زاویه جنوبی تا شمال آن ۱۶ متر و از شرق به غرب آن ۱۵ متر است که در چهار زاویه آن ستون های مستحکمی واقع شده که روی آن بنای گنبد قرار دارد و دقیقاً در چهار طرف همان محل ستون های عمربن عبدالعزیز پرده های سبزرنگی آویز شده که بر قبر محمد رسول الله (صلی الله علیه وآله و سلم) محیط می باشد .

منبع : کتاب مدینه شناسی ، تألیف سید محمدباقر نجفی ، جلد اول ، از ص۳۰ تا ۸۶

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شد




ارسال